Altı yaşında uşaq olarkən keçirdiyi poliomielit xəstəliyi onu bir ayağı şikəst qoydu, on səkkiz yaşında isə dəhşətli avtobus qəzası dəmir çubuğu bədənindən keçirərək gənc qızın bütün taleyini dəyişdi. Amma o, ömrünün sonuna qədər yataqda, gips korsetlərin içində qalmasına baxmayaraq, ağrılarını kətan üzərinə tökdü və dünya incəsənətinin əfsanəsinə çevrildi. O, sadəcə rəssam deyil, dözümün və üsyanın özü idi.
"Mavi Ev" və Uşaqlıq Xatirələri
Azərbaycan Google seqmentində axtarış edənlər üçün Frida Kahlo kimdir sualının cavabı sadəcə bioqrafik məlumatlardan ibarət deyil; bu, əsl dözüm dastanımın başlanğıc nöqtəsidir. Meksikanın Koyoakan şəhərində yerləşən məşhur "Mavi Ev" (Casa Azul) sadəcə bir ev deyil, Fridanın bütün həyatının, yaradıcılığının və çəkdiyi iztirabların mərkəzi idi. Atası alman əsilli fotoqraf Gilermo Kahlo, anası isə ispan və yerli hinduşka köklərinə malik Matilda idi. Uşaqlıq illərində keçirdiyi poliomielit xəstəliyi səbəbindən sağ ayağı nazik qalan və həmyaşıdlarının ələgüclərinə məruz qalan balaca qız, atasının fotostudiyasında öyrəndiyi detal duyğusu və səbrlə gələcək sənətinin təməlini qoydu. O, əvvəlcə həkim olmağı arzulayırdı, lakin taleyin başqa planları var idi.
Qəza: Həyatı İki Yerə Bölən An
1925-ci il sentyabrın 17-si... Frida Kahlonun həyatı və əsərləri mövzusunda danışarkən yan keçilməz olan həmin dəhşətli qəza baş verdi. Mindiyi avtobus tramvayla toqquşdu və dəmir bir çubuq Fridanın sol böyründən girərək çanağından çıxdı. Həkimlər onun yaşayacağına ümid etmirdilər. Onlarla əməliyyat, aylarla uzanan hərəkətsizlik və sərt gips korsetləri... Məhz bu dözülməz fiziki ağrılar içində, çarpayısının tavanına bərkidilmiş güzgü vasitəsilə özünü izləyərək ilk avtoportretlərini çəkməyə başladı. O, bir dəfə demişdi: "Mən tez-tez tək oluram, çünki ən çox özümə bənzəyirəm və öyrənməli olduğum tək adam yenə özüməm." Bu təklik onun kətan üzərindəki üsyanına çevrildi.
Dieqo Rivera və Ağrının Sevgi Üz
Fridanın həyatındakı digər böyük qasırğa məşhur Meksika muralisti (divar rəssamı) Dieqo Rivera oldu. Onların evliliyi sadəcə ər-arvad münasibəti deyil, iki nəhəng vulkanın toqquşması idi. Həyatı boyu bir çox xəyanətlərə, üzücü ayrılıqlara və fiziki xəstəliklərə dözən Frida sevgisini də eyni ehtirasla yaşayırdı. Özünün dilindən desək: "Həyatımda iki böyük qəza oldu: biri avtobus, digəri isə Dieqo. Dieqo şübhəsiz ki, daha pis idi." Buna baxmayaraq, onların bir-birinə olan bağlılığı sənətlərinə və ruhlarına dərin izlər buraxdı. Meksikalı qadın rəssam olaraq Frida, yerli xalq sənətinin motivlərini, parlaq rəngləri və Meksika mədəniyyətinin simvollarını Avropa avanqardı ilə birləşdirərək tamamilə unikal bir üslub yaratdı.
Rəsmlərdəki Simvolizm və "Viva la Vida"
Onun əsərlərinə baxdıqda sadəcə boyalar deyil, açıq yara almış insan ruhu görünür. "İki Frida", "Qırıq sütun", "Yaralı maral" kimi tablolarda qan, tikanlı çələnglər, göz yaşları və anatomiya elementləri açıq şəkildə əks olunub. O, heç vaxt surrealist olmadığını, həqiqəti, yəni öz daxili gerçəkliyini çəkdiyini söyləyirdi.
Ömrünün son illərində ayağının qanqrena səbəbilə kəsilməsi onu ruhdan salmadı. O, hətta 1953-cü ildə Mexikoda keçirilən ilk fərdi sərgisinə xərəkdə gətirildi. 1954-cü il iyulun 13-də əbədiyyətə qovuşmazdan əvvəl gündəliyinə yazdığı son cümlə onun bütün fəlsəfəsini özetlədi: "Ümid edirəm ki, ayrılıq xoşbəxt olar və bir daha geri qayıtmaram." Onun son tablosu olan və üzərində parlaq qırmızı mərmər qarpızlar əks olunmuş əsərin adı isə hər şeyi deyirdi: "Viva la Vida" – Yaşasın həyat!
Bu gün Frida Kahlo sadəcə rəssam deyil, qadın azadlığının, dözümün, əzmkarlığın və incəsənət vasitəsilə sağalmanın qlobal simvoludur. Onun hekayəsi hər zaman ilham verməyə və insanları daxili güclərini kəşf etməyə səsləməyə davam edəcək.
Oxşar Həyatlar və İstedadlar
Mikayıl Müşviq — Azərbaycan tarixində ən faciəvi və qısa həyat yaşamış şair.Üzeyir Hacıbəyli — Azərbaycan milli professional musiqisinin banisi və dahi bəstəkar.
Şah İsmayıl Xətai — Səfəvilər dövlətinin banisi və görkəmli Azərbaycan şairi.
0 Комментарии